Như chúng ta đã biết, công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là một nhiệm vụ quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, bồi dưỡng nhân tài. Bồi dưỡng HSG là một công việc khó khăn và lâu dài, đòi hỏi nhiều công sức của thầy và trò. Trong những năm gần đây, qua các kỳ thi HSG cấp thành phố và cấp tỉnh chúng ta đã đạt được những thành công nhất định góp phần vào thành tích thi HSG, cũng như thành tích chung của toàn trường.
Đồng chí Nguyễn Hồng Nhàn trình bày chuyên đề quý 2
Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi của trường THCS Bình Tân trong những năm qua có những thuận lợi, nhưng cũng có không ít khó khăn
Thuận lợi: Được sự chỉ đạo, quan tâm, kịp thời của CBQL, có những kế hoạch cụ thể. Trường có cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ tương đối đầy đủ giúp cho việc dạy và học đạt kết quả tốt. Giáo viên có trình độ chuyên môn vững vàng, có kinh nghiệm trong công tác bồi dưỡng HSG nhiều năm. Học sinh hiếu học, yêu thích môn học, có tính tự giác cao. Đa số phụ huynh quan tâm đến chất lượng học sinh giỏi của nhà trường, mong muốn con em phát huy theo truyền thống của nhà trường.
Khó khăn: Đa số giáo viên dạy bồi dưỡng vừa phải bảo đảm công tác chuyên môn, vừa phải thực hiện nhiệm vụ xây dựng chất lượng mũi nhọn bồi dưỡng học sinh giỏi do vậy cường độ làm việc tương đối căng thẳng, bận rộn. Học sinh vừa phải hoàn thành chương trình chính khóa vừa phải học chương trình bồi dưỡng HSG nên đã ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình học tập, rèn luyện các môn học khác. Một số học sinh tham gia học bồi dưỡng chưa cố gắng, chưa quyết tâm nhiều nên kết quả thi học sinh giỏi ở một số môn chưa cao. Một số ít phụ huynh chưa thực sự quan tâm, tạo điều kiện đến học tập của con em mình. Một số học sinh chưa xác định đúng năng lực bản thân hoặc bị ảnh hưởng nhiều của quan niệm do bố mẹ định hướng nên không chọn môn thi phù hợp, gây ra sự thiếu hụt số lượng HS trong một số bộ môn.
Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
Về xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi: Nhà trường xây dựng kế hoạch chung. Tổ họp thống nhất đề cử giáo viên dạy bồi dưỡng. Giáo viên dạy bồi dưỡng phải xây dựng kế hoạch dạy cụ thể. Phát hiện và xây dựng nguồn bắt đầu từ lớp 6; Đối với lớp 6, 7, 8: chúng ta lựa chọn đội tuyển ngay sau khi kết thúc năm học thông qua việc trao đổi với giáo viên giảng dạy trước đó để lựa chọn những em có khả năng, tư chất, trí tuệ, lòng đam mê vào đội tuyển, làm nguồn cho năm học kế tiếp; Lên kế hoạch Bồi dưỡng ngay từ trong hè, qua đó lọc dần qua các cuộc thi cấp trường; Thông qua giáo viên chủ nhiệm định hướng, sự thỏa thuận của giáo viên bồi dưỡng ở các đội tuyển để tránh tình trạng chồng chéo giữa môn này với môn kia; Bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi cần được tiến hành thường xuyên cả trên lớp và các buổi chiều riêng, không nên để gần thi mới tích cực bồi dưỡng làm cho học sinh quá tải đồng thời ảnh hưởng đến kết quả học tập các môn học khác của học sinh
Về phân công của Ban giám hiệu và của tổ: Cần phải phân công giáo viên bồi dưỡng một cách hợp lý, lựa chọn giáo viên có năng lực chuyên môn giỏi, có kinh nghiệm, tinh thần trách nhiệm, cố gắng phân công theo hướng ổn định để phát huy kinh nghiệm của giáo viên. Cần tạo mọi điều kiện cho giáo viên tham gia các lớp học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Có những chế độ động viên, khuyến khích khen thưởng đối với giáo viên và học sinh tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi.
Đối với giáo viên dạy bồi dưỡng: Để có đội tuyển HSG lâu dài phải có lộ trình bồi dưỡng và biết thừa kế qua các năm học trước vì thế người thầy phải luôn luôn có ý thức tự rèn luyện, tích lũy tri thức và kinh nghiệm, trau dồi chuyên môn, luôn xứng đáng là “người dẫn đường tin cậy” cho học sinh noi theo. Phải thường xuyên tìm tòi các tư liệu, có kiến thức nâng cao trên các phương tiện, đặc biệt là trên mạng internet. Lựa chọn trang Web nào hữu ích nhất, tiện dụng nhất, tác giả nào hay có các chuyên đề hay, khả quan nhất để sưu tầm tài liệu… Trong công tác BDHSG khâu đầu tiên là khâu tuyển chọn học sinh thông qua việc trao đổi với GV giảng dạy trước đó để lựa chọn những em có khả năng, tư chất, trí tuệ, lòng đam mê, tính sáng tạo vào đội tuyển, làm nguồn cho năm học kế tiếp.Bước tiếp theo, chúng ta lập kế hoạch cho mình một cách cụ thể tránh tình trạng thích đâu dạy đó. Dạy theo chuyên đề là biện pháp hữu hiệu nhất. Thực hiện phương châm: dạy chắc cơ bản rồi dạy nâng cao, thông qua những bài luyện cụ thể để dạy phương pháp tư duy - dạy kiểu dạng bài có quy luật, loại bài có tính đơn lẻ rồi luyện các dạng tổng quát. Trong mỗi bài tập cần đưa ra nhiều câu với mức độ từ dễ đến khó và vận dụng vào thực tế để các em hiểu rõ, tăng cường tư duy linh hoạt. Trước khi giải các dạng bài tập nâng cao, lắt léo thì GV có thể sử dụng một số phương pháp phân tích theo hướng đi lên hoặc đi xuống để HS nhận ra các bước tư duy trong quá trình giải. Bên cạnh đó cũng rèn luyện cách trình bày để vừa ngắn gọn, vừa rõ ràng, vừa logic. Sau mỗi bài tập nâng cao GV cần đưa ra phương pháp giải hoặc những lưu ý nhằm học sinh tự khắc sâu kiến thức để cách trình bày được lập luận lôgic hơn. Sau mỗi chuyên đề cần có bài kiểm tra đánh giá theo các mức độ để nắm ngay được tình hình học sinh bị hổng phần nào, những bài đa số HS làm được gọi HS trực tiếp lên bảng làm (mối lần ghi bảng các em nhớ hơn là ghi ở vở), bài nào chưa tốt GV sửa và khắc sâu ngay. Ngoài ra giáo viên sưu tầm ngân hàng bộ đề thi các cấp trường, cấp huyện và các tỉnh khác thông qua công nghệ thông tin, hướng dẫn học sinh tìm tài liệu nhằm giúp các em tiếp xúc làm quen với các dạng đề có nhiều điểm mới, hay và hữu ích. Bồi dưỡng học sinh giỏi là một quá trình lâu dài. Cần phải bồi dưỡng hứng thú và tính tích cực, độc lập nghiên cứu của học sinh. Cần phát hiện sớm các em học sinh giỏi và bồi dưỡng sớm, tạo nguồn từ lớp đầu cấp học. Cách tốt nhất bồi dưỡng hứng thú cho học sinh là hướng dẫn dìu dắt cho các em đạt được những thành công từ thấp lên cao. Nhiều học sinh lúc đầu chưa bộc lộ rõ năng khiếu nhưng sau quá trình được dìu dắt đã trưởng thành rất vững chắc và đạt thành tích cao. Ưu tiên giáo viên có kinh nghiệm, tâm huyết, giỏi chuyên môn tham gia bồi dưỡng. Tổ chức tập huấn, dự giờ, chia sẻ chuyên môn giữa các giáo viên luyện HSG. Tạo không khí lớp học thân thiện, thúc đẩy tinh thần học tập. Chú ý phát hiện, động viên tiềm năng của từng học sinh.
Tài liệu bồi dưỡng: Giáo viên cần biên soạn chương trình, nội dung bồi dưỡng rõ ràng, cụ thể, chi tiết cho từng khối, lớp, về từng mảng kiến thức rèn luyện các kỹ năng ngôn ngữ theo số tiết quy định nhất định và nhất thiết phải bồi dưỡng theo quy trình từ thấp đến cao, từ dễ đến khó để các em HS bắt nhịp dần. Giáo viên sưu tầm các bộ đề thi theo từng cấp của thành phố và các tỉnh khác thông qua công nghệ thông tin nhằm giúp các em tiếp xúc làm quen với các dạng đề, luôn tìm đọc, tham khảo các tài liệu hay để hướng cho học sinh. Giáo viên hướng dẫn học sinh các tài liệu, sách vở, video, mạng internet,… giới thiệu các địa chỉ trên mạng để học sinh có thể tự học, tự nghiên cứu, bổ sung kiến thức. Trong thời đại CNTT phát triển, nhiều phần mềm dạy học trực tuyến ra đời (Teams, Zoom, Google Meeting,…) giáo viên nên tận dụng các phần mềm đó và tận dụng thời gian nghỉ hè để dạy HS các kiến thức lý thuyết để vào đầu năm học HS tập trung làm các dạng bài tập nâng cao và tích cực ôn luyện đề.
Về thời gian bồi dưỡng: Để chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi có hiệu quả thì nhà trường cần có kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi liên tục và đều đặn, không dồn ép ở tháng cuối trước khi thi vừa quá tải đối với học sinh vừa ảnh hưởng đến quá trình tiếp thu kiến thức ở môn học khác của học sinh.
Đối với học sinh và phụ huynh: Bồi dưỡng học sinh giỏi là một quá trình lâu dài. Cần phải bồi dưỡng hứng thú và tính tích cực, độc lập nghiên cứu của học sinh:Học sinh phải nhận thức đúng về tầm quan trọng của học tập: Học sinh phải yêu thích môn học, say mê trong học tập và ham học hỏi; Học sinh phải cần cù tích luỹ và chăm chỉ rèn luyện, ngoài đọc sách giáo khoa, học sinh cần đọc thêm sách tham khảo và tài liệu khác.Có định hướng từ sớm, hiểu rõ động lực và lợi ích của việc học HSG.Không ngại thử sức với đề thi khó, có tư duy chinh phục các kì thi theo năng lực.
Đề xuất CBQL nhằm nâng cao hơn hiệu quả công tác bồi dưỡng HSG: Nhà trường cần có chính sách khen thưởng, tuyên dương học sinh, giáo viên đạt thành tích cao. Hỗ trợ chi phí tài liệu để giảng dạy, học tập, thi cử. Chú trọng hiệu quả giảng dạy: Trao sự chủ động về thời gian và hình thức giảng dạy cho giáo viên bồi dưỡng, giao thời lượng giảng dạy. Công tác bồi dưỡng HSG rất vất vả, chiếm rất nhiều thời gian của giáo viên và đòi hỏi nhiều tâm huyết của giáo viên nên lãnh đạo nhà trường cần tạo động lực, niềm tin hơn cho giáo viên bồi dưỡng. Trong phân công, phân nhiệm cần ưu tiên cho GV tham gia bồi dưỡng HSG giảng dạy các lớp nguồn để trong quá trình giảng dạy phát hiện học sinh tiềm năng và quan trọng hơn là xây dựng lực lượng học sinh tiềm năng từ các lớp học dưới.
Trên đây là giải pháp về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi. Rất mong được sự đóng góp của các đồng chí để công tác bồi dưỡng HSG của toàn trường đạt kết quả ngày càng cao.
Cuối cùng, chúng tôi xin kính chúc các đồng chí mạnh khỏe, hạnh phúc.
Cám ơn toàn thể chi bộ đã lắng nghe
Các đồng chí thực hiện
- Cao Thị Kim Diễm
- Huỳnh Trọng Quới
- Phan Xuân Sơn
- Kiều Mai Phương
- Nguyễn Hồng Nhàn
MỘT SỐ HÌNH ẢNH CHUYÊN ĐỀ QUÝ 2
Thanh Duy