Làn da có nhiều ý nghĩa hơn bạn thấy. Bác sĩ da liễu Bác sĩ Deborah S. Sarnoff, chủ tịch của Quỹ Ung thư Da, Làm rạng ngời những điều kỳ lạ và tuyệt vời mà làn da của bạn có thể làm, từ việc tự tái tạo đến phục hồi một số tổn thương có thể dẫn đến ung thư da.
Để hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động của da, bạn cần biết những gì đang diễn ra ở mỗi lớp trong ba lớp chính của da (với sự trợ giúp của hình minh họa bên dưới). Những gì bạn nhìn thấy trên bề mặt là biểu bì, hoạt động như một rào cản chống thấm nước, giữ độ ẩm được khóa lại và vi khuẩn, nấm, virus, chất gây dị ứng và chất kích thích không vào được. Đây cũng là nơi chứa các tế bào vảy, tế bào đáy và tế bào hắc tố, tế bào sau sản xuất melanin, chất tạo màu cho da và tóc. Tổn thương DNA ở bất kỳ tế bào nào trong số này có thể dẫn đến ung thư da.
Lớp da tiếp theo, hạ bì, chứa các tuyến mồ hôi và dầu, nang lông, mạch máu và mạch bạch huyết, vận chuyển chất thải. Các tế bào trong lớp này sản xuất sợi collagen và elastin, tạo nên cấu trúc da và cho phép da căng ra.
Lớp dưới cùng là dưới da, còn gọi là lớp mỡ dưới da, có nghĩa là mỡ được lưu trữ dưới da. (Một số chuyên gia thậm chí không coi lớp này là một phần của da.) Mỡ, bám vào xương và cơ, giúp đệm và cách nhiệt cho cơ thể. Các mạch máu trong lớp hạ bì kéo dài vào lớp hạ bì, trở nên lớn hơn để có thể lưu thông máu khắp cơ thể, cung cấp chất dinh dưỡng cho các cơ quan khác và vận chuyển chất thải. Bây giờ, hãy đến với những sự thật thú vị!
Con người có 300 triệu tế bào da, tương ứng với hơn 15.000 tế bào da/1 centimet vuông của cơ thể. Các xung điện di chuyển trong những tế bào da với tốc độ trên 400km/h.
Cấu tạo của da
1. Da của bạn bong ra 30,000 tế bào da mỗi phút
Bạn có thể không nhìn thấy lớp da chết, xỉn màu bong ra khỏi mặt và cơ thể, nhưng quá trình này diễn ra cả ngày. Phải mất khoảng một tháng để các tế bào da mới hình thành di chuyển lên bề mặt — khoảng thời gian này giảm dần theo tuổi tác. Tiến sĩ Sarnoff cho biết: "Quá trình thay thế tế bào có thể mất tới sáu đến tám tuần ở những người ở độ tuổi 60 hoặc 70 và sự tích tụ của các tế bào da chết có thể khiến làn da của họ trông xỉn màu và khô hơn". Bạn có thể đẩy nhanh quá trình này (ở mọi lứa tuổi) bằng các sản phẩm bôi ngoài da có chứa retinoid, giúp thúc đẩy sự phát triển của tế bào mới hoặc axit alpha hydroxy, bao gồm axit glycolic. Những chất này làm lỏng chất giống như keo giữa các tế bào giữ các tế bào da lại với nhau trên bề mặt, giúp chúng bong ra sớm hơn. Bạn có thể tìm thấy những thành phần này trong sữa rửa mặt, huyết thanh, kem dưỡng da hoặc kem.
2. Da có quá trình trao đổi chất riêng
Bạn nghe rất nhiều về quá trình trao đổi chất của cơ thể và cách nó chậm lại theo tuổi tác, ảnh hưởng đến mọi thứ từ mức năng lượng đến cách quần jean của bạn vừa vặn. Nhưng bạn có biết rằng làn da của bạn cũng có quá trình trao đổi chất không? Thuật ngữ này đề cập đến các quá trình bên trong da kiểm soát việc sản xuất và phân hủy collagen và elastin. Nó cũng ảnh hưởng đến cách da bạn tái tạo tế bào, phục hồi tổn thương và thậm chí là cách da phản ứng với các sản phẩm bôi ngoài da mà bạn sử dụng. Giống như quá trình trao đổi chất của cơ thể bạn, các quá trình trao đổi chất của da cũng chậm lại theo tuổi tác và tiếp xúc với các tác nhân gây hại từ môi trường. Một bài đánh giá trong Tạp chí Khoa Da liễu Thẩm Mỹ cho thấy rằng bức xạ cực tím (UV) gây ra những thay đổi trong quá trình trao đổi chất của tế bào, dẫn đến dấu hiệu lão hóa do ánh sáng có thể nhìn thấy.
3. Da là một cơ quan “cảm xúc”
Bạn có thể cho rằng não của bạn giữ danh hiệu đó, nhưng da của bạn là cơ quan cảm giác nhất trong tất cả các cơ quan, Tiến sĩ Sarnoff nói. Nó phản ứng với nhiệt độ, áp suất, rung động, đau đớn và khoái cảm. Bà nói: "Lớp hạ bì chứa các tế bào có sợi thần kinh truyền cảm giác chạm đến não". Da cũng phản ứng rất cao với căng thẳng về mặt cảm xúc. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các vấn đề viêm da như bệnh chàm, bệnh vẩy nến và mụn trứng cá thường bùng phát trong thời gian căng thẳng. Và các tình huống căng thẳng cũng có thể gây ra đổ mồ hôi, ngứa và nổi mề đay. Các chuyên gia đã phát hiện ra mối liên hệ giữa căng thẳng và da là hai chiều. Nói một cách đơn giản, căng thẳng có thể làm trầm trọng thêm các vấn đề về da, nhưng da cũng có thể gửi tín hiệu đến não, kích hoạt phản ứng căng thẳng.
4. Hàng rào là người hùng thầm lặng của làn da
Kem chống nắng giữ cho bề mặt da an toàn khỏi cháy nắng, và các tế bào của nó được bảo vệ khỏi tác hại của tia UV. Hàng rào của bạn, lớp ngoài cùng, cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ làn da. Nhiệm vụ của nó là ngăn các chất gây kích ứng, chất gây dị ứng và vi khuẩn tiềm ẩn ra khỏi da, và giữ độ ẩm bên trong. Ngay cả các phân tử lớn trong một số sản phẩm chăm sóc da chống lão hóa cũng không thể đi qua hàng rào của da, bất chấp những gì các thương hiệu mỹ phẩm tuyên bố. Tiến sĩ Sarnoff cho biết: "Các phân tử trong hầu hết các hợp chất mỹ phẩm đều quá lớn để có thể hấp thụ, vì vậy đừng tin mọi thứ bạn nghe thấy về khả năng hấp thụ". Khi hàng rào của da bị tổn thương (do tiếp xúc với tia UV, chất tẩy rửa mạnh, tẩy tế bào chết quá mức, v.v.), các vết rách cực nhỏ sẽ hình thành. Điều này cho phép nước thoát ra ngoài và tạo điều kiện cho các chất gây kích ứng tiềm ẩn nhanh chóng đi vào da của bạn, khiến da bạn cảm thấy khô và nhạy cảm.
5. Da có hệ vi sinh vật
Bạn có thể đã nghe một số thông tin về hệ vi sinh đường ruột, một cộng đồng vi khuẩn sống trong ruột của bạn và có thể ảnh hưởng đến mọi thứ, từ sức khỏe miễn dịch đến cách một người phản ứng với các phương pháp điều trị bằng thuốc, bao gồm cả liệu pháp miễn dịch cho bệnh ung thư hắc tố. Vâng, da có vi sinh vật, cũng vậy, với hàng nghìn tỷ vi sinh vật như vi khuẩn, vi-rút và nấm đóng vai trò chống lại nhiễm trùng, kiểm soát tình trạng viêm và thậm chí giúp hệ thống miễn dịch của bạn nhận ra các mối đe dọa có thể xảy ra. Các nhà nghiên cứu đang nghiên cứu các phương pháp điều trị để thao túng vi khuẩn trên bề mặt da để điều trị các tình trạng viêm da như viêm da dị ứng, mụn trứng cá và các bệnh bao gồm ung thư da.
Tài liệu tham khảo
https://www.skincancer.org/vi/blog/10-surprising-things-about-your-skin/
https://genk.vn/su-ki-dieu-cua-lan-da-bong-500-trieu-te-bao-moi-ngay-nhung-khong-bao-gio-bi-thung-20180126175951494.chn
Kim Ái