Việt Nam đã cân nhắc nghiêm túc việc khai thác năng lượng hạt nhân từ năm 1996 đặc biệt khi, năm 2011, Nga và Nhật Bản đồng ý tài trợ và xây dựng các nhà máy điện hạt nhân với tổng công suất 2,4 tỉ watt dự kiến đưa vào vận hành năm 2020. Nhưng vào tháng 11/2016, kế hoạch này đã bị hủy bỏ để việc sản xuất điện trong nước chủ yếu dựa vào than đá và khí đốt. Nhu cầu sử dụng điện trong nước vẫn tăng đều, gần 10% mỗi năm, cùng với nhu cầu chuyển đổi chính sách năng lượng do cạn kiệt nguồn tài nguyên hóa thạch, áp lực toàn cầu ủng hộ quá trình khử carbon, thúc đẩy nhu cầu tái thiết chính sách năng lượng hạt nhân như một thành phần quan trọng trong chính sách năng lượng của đất nước.
Trong bài viết này, sau khi nhắc lại một số thông tin liên quan, tôi sẽ mô tả những tiến bộ đạt được trong thiết kế các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) và lập luận rằng đây có thể là một cơ hội rất hấp dẫn cho tương lai của năng lượng Việt Nam.
Việt Nam mới khai thác thế mạnh của kỹ thuật hạt nhân trong lĩnh vực phi năng lượng. Ảnh: Trong Viện Nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt.
Có ba lĩnh vực chính trong hoạt động sử dụng hiện tượng hạt nhân của con người: sản xuất vũ khí hạt nhân, xây dựng và khai thác các nhà máy điện hạt nhân và sử dụng phóng xạ ứng dụng trong công nghiệp và y tế. Việt Nam hiện chỉ hỗ trợ, duy trì và phát triển chuyên môn trong lĩnh vực ứng dụng phóng xạ.
Ba đơn vị lớn liên quan đến hạt nhân nằm dưới sự kiểm soát của Bộ Khoa học và Công nghệ (MOST) là: Cục Năng lượng Nguyên tử Việt Nam (VAEA), Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VINATOM) và Cục an toàn Bức xạ và Hạt nhân (VARANS). VAEA là cơ quan tư vấn, hỗ trợ Bộ KH&CN quản lý các vấn đề về chính sách hạt nhân.
VARANS đóng vai trò chủ đạo trong lĩnh vực an toàn; năm 2015, Cục ký thỏa thuận với công ty GEH của Nhật Bản về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực phân tích an toàn hạt nhân cho lò phản ứng nước sôi. VINATOM, còn gọi là VAEI, chịu trách nhiệm quan trọng trong hai lĩnh vực: đồng vị phóng xạ và năng lượng hạt nhân. Trong khuôn khổ chức năng của mình, VINATOM giám sát các hoạt động của Viện Khoa học và Kỹ thuật Hạt nhân (INST), Viện Công nghệ Xạ hiếm (ITRRE), Viện
Nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt (DNRI) và Trung tâm Đào tạo Hạt nhân (NTC). Hình ảnh: Nhà máy điện hạt nhân tại Ninh Thuận – Việt Nam.
Ngoài nhiều công việc liên quan đến khoa học và kỹ thuật bức xạ cũng như vật lý hạt nhân, INST thực hiện nghiên cứu và phát triển (R&D) về công nghệ điện hạt nhân, đặc tính của neutron trong các lò phản ứng, chu trình nhiên liệu hạt nhân cho các lò phản ứng thế hệ mới, đánh giá và lựa chọn công nghệ nhà máy điện hạt nhân cho Việt Nam và tính toán hiệu năng cao trong nghiên cứu hạt nhân và lò phản ứng.
Ngoài ra, Bộ Tài nguyên và Môi trường (MONRE) đóng vai trò xác định địa điểm có thể để xây dựng lò phản ứng hạt nhân. Cục Địa chất và Khoáng sản của Bộ này đã tiến hành đánh giá trữ lượng uranium ở một số vùng trong cả nước.
Cuối cùng, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tuy được giao trọng trách lớn tại dự án Ninh Thuận nhưng lại có ít kinh nghiệm, chuyên môn trong lĩnh vực nhà máy điện hạt nhân.
Minh Phạm - Sưu tầm
Nguồn: https://tiasang.com.vn/quan-ly-khoa-hoc/dien-hat-nhan-o-viet-nam-nhung-niem-hy-vong