Trong môi trường giáo dục, lời nói không chỉ đơn thuần là công cụ giao tiếp mà còn là “tấm gương” phản chiếu nhân cách, ý thức và văn hóa của mỗi học sinh. Một lời nói đúng mực, lịch sự sẽ góp phần xây dựng hình ảnh đẹp cho bản thân và tạo nên môi trường học tập thân thiện, tích cực. Ngược lại, việc nói tục, chửi thề – dù vô tình hay cố ý – đều để lại những hệ lụy không nhỏ, cần được nhìn nhận nghiêm túc.
Vẫn còn nhiều học sinh nói tục, chửi thề trong và ngoài trường học
Trước hết, nói tục, chửi thề làm ảnh hưởng trực tiếp đến sự trong sáng của ngôn ngữ học đường. Trường học là nơi rèn luyện tri thức và đạo đức, nơi mỗi lời nói cần thể hiện sự chuẩn mực, tôn trọng và văn minh. Khi những lời lẽ thiếu kiểm soát xuất hiện thường xuyên, môi trường sư phạm sẽ dần bị “ô nhiễm” bởi những biểu hiện tiêu cực, làm giảm đi tính giáo dục vốn có.
Không chỉ ảnh hưởng đến tập thể, thói quen nói tục còn tác động mạnh mẽ đến chính bản thân học sinh. Lời nói thiếu chuẩn mực dễ khiến người khác có cái nhìn không thiện cảm, đánh giá thấp về thái độ và nhân cách. Một học sinh thường xuyên chửi thề có thể bị gắn với hình ảnh thiếu nghiêm túc, thiếu tôn trọng người khác, từ đó ảnh hưởng đến các mối quan hệ trong học tập và cuộc sống.
Đặc biệt, trong giao tiếp bạn bè, những lời nói mang tính tiêu cực rất dễ dẫn đến hiểu lầm, mâu thuẫn. Chỉ một câu nói thiếu kiềm chế cũng có thể làm tổn thương người nghe, gây ra xung đột không đáng có. Thay vì xây dựng tình bạn đẹp, việc sử dụng ngôn ngữ không phù hợp lại vô tình tạo ra khoảng cách, làm rạn nứt các mối quan hệ xung quanh.
Nói tục, chửi thề là 1 trong những nguyên nhân gây mâu thuẫn trong trường học
Bên cạnh đó, thói quen nói tục, chửi thề còn ảnh hưởng lâu dài đến kỹ năng giao tiếp của học sinh. Khi đã quen với cách nói thiếu chuẩn mực, các em sẽ gặp khó khăn trong việc điều chỉnh lời nói ở những môi trường nghiêm túc hơn như khi trình bày trước lớp, tham gia hoạt động tập thể hoặc giao tiếp ngoài xã hội. Điều này có thể trở thành rào cản trong học tập cũng như trong tương lai.
Một nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng này là sự ảnh hưởng từ môi trường xung quanh, từ mạng xã hội hoặc từ việc bắt chước bạn bè mà chưa ý thức được hậu quả. Vì vậy, việc giáo dục ý thức sử dụng ngôn ngữ cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và đồng bộ từ nhà trường, gia đình đến bản thân học sinh.
Để hạn chế tình trạng nói tục, chửi thề, mỗi học sinh cần tự rèn luyện khả năng kiểm soát cảm xúc và lựa chọn cách diễn đạt phù hợp. Khi tức giận hoặc không hài lòng, thay vì buông lời tiêu cực, các em có thể chọn cách im lặng, hít thở sâu hoặc diễn đạt suy nghĩ một cách bình tĩnh, lịch sự. Đồng thời, việc xây dựng thói quen “nói lời hay, làm việc tốt” sẽ giúp các em dần hình thành phong cách giao tiếp tích cực, văn minh.
Nhà trường cũng khuyến khích các lớp tăng cường xây dựng nội quy về văn hóa giao tiếp, lồng ghép giáo dục kỹ năng sống trong các tiết sinh hoạt, hoạt động trải nghiệm. Bên cạnh đó, sự quan tâm, nhắc nhở kịp thời từ thầy cô và phụ huynh sẽ giúp học sinh nhận ra sai sót và điều chỉnh hành vi phù hợp.
Mỗi lời nói đẹp là một viên gạch góp phần xây dựng môi trường học đường thân thiện, an toàn và đầy tính nhân văn. Ngược lại, một lời nói thiếu chuẩn mực có thể gây tổn thương và để lại những hậu quả khó lường. Vì vậy, hãy bắt đầu từ những điều nhỏ nhất – nói lời lịch sự, tôn trọng người khác – để cùng nhau xây dựng một môi trường giáo dục văn minh, tích cực.
Hãy trở thành học sinh gương mẫu trong lời nói và hành động
Có thể nói, việc xây dựng văn hóa giao tiếp học đường không phải là điều lớn lao, mà bắt đầu từ chính những lời nói hằng ngày của mỗi học sinh. Một câu nói lịch sự, một cách ứng xử đúng mực không chỉ thể hiện sự tôn trọng người khác mà còn góp phần khẳng định giá trị bản thân. Hãy cùng nhau nói không với lời nói tục, chửi thề; thay vào đó là những lời nói tích cực, văn minh và đầy thiện chí. Khi mỗi học sinh đều có ý thức giữ gìn lời nói, môi trường học đường sẽ trở nên trong lành hơn, thân thiện hơn và thực sự là nơi nuôi dưỡng những nhân cách đẹp.
“Nói lời hay – Làm việc tốt – Ứng xử văn minh” không chỉ là khẩu hiệu, mà cần trở thành thói quen, là nét đẹp văn hóa của mỗi học sinh trong nhà trường hôm nay và mai sau.
Thanh Hương