Từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, một số chính sách giáo dục mới sẽ có hiệu lực, bao gồm: thang lương giáo viên cao nhất, sử dụng một bộ sách giáo khoa, tuyển dụng nhân sự, bãi bỏ bằng tốt nghiệp trung học cơ sở và các lựa chọn nghỉ hưu linh hoạt mới.
1. Nhà giáo được trả lương cao nhất trong hệ thống thang lương hành chính, dịch vụ công.
Từ ngày 01/01/2026, Luật Nhà giáo năm 2025 sẽ có hiệu lực, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong chính sách đối với đội ngũ giáo viên tại Việt Nam. Theo Luật, lương của giáo viên sẽ được xếp hạng cao nhất trong hệ thống thang lương hành chính, dịch vụ công.
Đây là lần đầu tiên tình trạng tiền lương của giáo viên được pháp luật quy định rõ ràng, nhằm nâng cao mức sống, thu nhập, tạo động lực để họ trụ lại nghề.
Đối tượng được hưởng lương và phụ cấp cao hơn bao gồm: giáo viên mầm non; người làm việc ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo; khu vực có điều kiện đặc biệt khó khăn; giảng dạy trong các trường chuyên biệt; những người thực hiện giáo dục hòa nhập; hoặc giảng dạy trong một số lĩnh vực, ngành nghề chuyên ngành.
Giáo viên làm việc trong các ngành nghề có quy định đặc thù sẽ được hưởng mức cao nhất theo chính sách hiện hành nếu các quy định đó trùng lặp.
Ngoài ra, theo Luật, giáo viên còn được hưởng các khoản phụ cấp bổ sung như phụ cấp trách nhiệm, đãi ngộ vùng khó khăn, phụ cấp giáo dục hòa nhập, phụ cấp thâm niên, phụ cấp đi lại..., góp phần nâng cao thu nhập chung của cán bộ giáo dục.
2. Sử dụng bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc.
Một trong những chủ trương đáng chú ý được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố là lựa chọn bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức với cuộc sống" do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam xuất bản là bộ sách giáo khoa thống nhất quốc gia sử dụng bắt đầu từ năm học 2026-2027.
Quy định này có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Bộ sách giáo khoa này bao gồm đầy đủ tất cả các môn học ở cả ba cấp học và được kỳ vọng sẽ giảm thiểu sự gián đoạn và hỗ trợ nguồn cung sách giáo khoa ổn định trên toàn quốc.
"Kết nối tri thức với cuộc sống" do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam xuất bản, là bộ sách giáo khoa được lựa chọn sử dụng thống nhất trên toàn quốc bắt đầu từ năm học 2026-2027. (Ảnh minh họa)
Đây là định hướng chiến lược nhằm chuẩn hóa nội dung giáo dục phổ thông, đảm bảo công bằng trong tiếp cận tri thức, tạo nền tảng cho chuyển đổi số và xây dựng hệ sinh thái tài nguyên học tập quốc gia.
Quyết định sử dụng bộ sách giáo khoa thống nhất sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về tài liệu học tập, giảm gánh nặng chi phí sách giáo khoa cho người dân, tạo công bằng giáo dục, hỗ trợ giáo viên và học sinh tiếp cận nội dung học tập nhất quán, liên thông từ lớp 1 đến lớp 12.
Đồng thời, đây là cơ sở quan trọng để Nhà nước chủ động rà soát, số hóa sách giáo khoa, phát triển kho tài nguyên học tập số mở, triển khai lộ trình miễn phí sách giáo khoa cho học sinh theo mục tiêu đề ra.
3. Quy định mới về tuyển dụng và thẩm quyền nhân sự
Từ ngày 01/01/2026, theo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù, nổi bật để đạt được đột phá trong phát triển giáo dục và đào tạo đã được Quốc hội thông qua, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo có thẩm quyền tuyển dụng, bổ nhiệm giáo viên, cán bộ quản lý, nhân viên các trường công lập trên địa bàn tỉnh.
Giám đốc Sở cũng có thẩm quyền phân công, điều động, thứ hai, bổ nhiệm, thay đổi vị trí việc làm đối với cán bộ giáo dục liên quan đến địa bàn từ hai xã/phường trở lên trên địa bàn tỉnh, thành phố.
Trong khi đó, Chủ tịch xã/phường có thẩm quyền phân công, điều động, bổ nhiệm, miễn nhiệm, thay đổi vị trí việc làm đối với giáo viên, cán bộ cơ sở giáo dục, cán bộ trường công lập thuộc phạm vi quản lý của xã.
Điều này nhằm tăng cường tính chủ động trong quản lý cán bộ giáo dục ở cấp địa phương.
4. Bãi bỏ việc cấp bằng tốt nghiệp trung học cơ sở.
Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, từ ngày 01/01/2026, thay vì cấp bằng tốt nghiệp THCS, học sinh sẽ được xác nhận tốt nghiệp trong bảng điểm học tập.
Văn bằng từ hệ thống giáo dục quốc dân bao gồm: bằng tốt nghiệp trung học phổ thông, bằng tốt nghiệp trung học nghề, bằng tốt nghiệp trung cấp, bằng tốt nghiệp cao đẳng, bằng cử nhân, bằng thạc sĩ, bằng tiến sĩ, văn bằng từ các chương trình đào tạo chuyên ngành thuộc một số ngành, ngành nhất định.
Như vậy, so với quy định hiện hành, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục bãi bỏ việc cấp giấy chứng nhận tốt nghiệp trung học cơ sở, thay thế bằng cụm từ "hoàn thành chương trình trung học cơ sở hoặc tương đương".
Học sinh đã hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học và chương trình giáo dục trung học cơ sở, đáp ứng các yêu cầu theo quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ được hiệu trưởng nhà trường xác nhận là "đã hoàn thành chương trình giáo dục trung học cơ sở hoặc tương đương".
Từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, một loạt chính sách giáo dục mới sẽ có hiệu lực: giáo viên sẽ có mức lương cao nhất, một bộ sách giáo khoa duy nhất sẽ được sử dụng, quản lý nhân sự sẽ được cải cách, bằng tốt nghiệp trung học cơ sở sẽ bị bãi bỏ và các thỏa thuận hưu trí linh hoạt mới sẽ được thực hiện.
5. Cơ chế nghỉ hưu linh hoạt cho giáo viên
Một đặc điểm mới đáng chú ý của Luật Nhà giáo, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, là hệ thống hưu trí linh hoạt hơn cho giáo viên, thay vì áp dụng cứng nhắc một độ tuổi duy nhất. Lần đầu tiên, luật quy định rõ hai cơ chế song song: cho phép một số giáo viên nghỉ hưu sớm hơn và một số khác được kéo dài thời gian làm việc sau tuổi nghỉ hưu, tùy thuộc vào trình độ học vấn, trình độ và nhu cầu cụ thể của cơ sở giáo dục.
Theo đó, giáo viên trong các trường mầm non có nhu cầu nghỉ hưu có thể nghỉ hưu ở độ tuổi thấp hơn quy định chung, nhưng không quá 5 năm sớm hơn.
Đáng chú ý, những người đã đóng bảo hiểm xã hội từ 15 năm trở lên sẽ không bị giảm lương hưu do nghỉ hưu sớm, do đó nhận ra những đặc thù riêng của giáo dục mầm non – một lĩnh vực có cường độ làm việc cao và áp lực nghề nghiệp đáng kể.
Ngược lại, Luật Nhà giáo lần đầu tiên quy định tuổi nghỉ hưu cao hơn đối với giáo viên trong các cơ sở giáo dục công lập có trình độ cao, có học bậc, làm việc trong các lĩnh vực chuyên môn.
Cụ thể, nhà giáo có trình độ tiến sĩ được kéo dài thời gian công tác không quá 5 năm; phó giáo sư không quá 7 năm; giáo sư không quá 10 năm so với tuổi nghỉ hưu chung, với điều kiện có nhu cầu của cơ sở giáo dục, họ có sức khỏe tốt và tình nguyện.
Quy định này nhằm tận dụng nguồn lực trí tuệ chất lượng cao, đồng thời giải quyết tình trạng thiếu hụt các chuyên gia, giảng viên hàng đầu trong một số lĩnh vực nhất định.
Nguồn: Tổng hợp