Khi nhắc đến xứ Tây Đô – trung tâm của Đồng bằng sông Cửu Long, có một địa danh luôn mang đến sức hút kỳ diệu và những điều vô cùng thú vị không chỉ đối với du khách trong nước mà cả du khách quốc tế. Đó chính là Chợ nổi Cái Răng, một ngôi chợ tấp nập thuyền ghe họp ngay trên mặt sông, tọa lạc tại quận Ninh Kiều, thuộc thành phố Cần Thơ. Hình ảnh phiên chợ nổi mộc mạc, đậm chất trữ tình ấy đã đi vào trong thơ ca dân gian và neo đậu bền chặt trong tâm trí của bao thế hệ con người phương Nam.
Chợ nổi Cái Răng là một trong những chợ nổi nổi tiếng nhất ở Cần Thơ.
Chợ nổi Cái Răng được hình thành từ những năm đầu của thế kỷ XX. Sự ra đời của phiên chợ mang tính chất tự phát, xuất phát từ chính nhu cầu thực tế trong việc mua bán, trao đổi sản phẩm địa phương theo tập quán sinh hoạt lâu đời “trên bến dưới thuyền” của cư dân vùng sông nước. Do đặc điểm địa lý tự nhiên của Cần Thơ nói riêng và Đồng bằng sông Cửu Long nói chung có hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt. Trong hoàn cảnh đó, chiếc ghe xuồng đã trở thành phương tiện giao thông chủ yếu cho mục đích sinh hoạt hằng ngày, được ví như ngôi nhà di động của cư dân miền sông nước.
Tên gọi “Cái Răng” gắn liền với những giai thoại dân gian mang đậm màu sắc huyền thoại của thời kỳ khai hoang mở đất. Theo lời kể của người dân địa phương, thuở trước vùng sông nước này còn rất hoang sơ và có rất nhiều cá sấu. Vào một ngày kia, có một con cá sấu khổng lồ xuất hiện đã quật chìm chiếc ghe trong một đám rước dâu và gắp cô dâu đi mất. Chú rể vô cùng đau xót và căm phẫn nên đã cho gọi người tới dụ con cá sấu này lên để phanh thây nó rồi ném các phần cơ thể xuống sông. Sở dĩ tên gọi “Cái Răng” được đặt cho ngôi chợ nổi này là bởi vì khi con sấu bị phanh thây, phần răng của con cá sấu khổng lồ đã văng đến khúc sông này. Tên gọi dân dã ấy ra đời từ một giai thoại dân gian, thể hiện cuộc chiến sinh tồn khắc nghiệt của người xưa trong quá trình chinh phục thiên nhiên hoang dã Nam Bộ.
Ở các khu chợ trên đất liền, người bán thường dùng bảng hiệu hay tiếng rao rộn rã để thu hút người mua, thì ở chợ nổi Cái Răng, nét văn hóa buôn bán lại hiện lên vô cùng độc đáo qua hình ảnh “cây bẹo”. Cây bẹo là một cây sào dài, thường được làm bằng cây tre hoặc bằng sắt, có chiều cao từ 3m đến 5m, được dựng ngay trước mui ghe thuyền để treo các loại sản phẩm chào hàng. Không gian chợ nổi trên mặt sông vô cùng rộng lớn, ghe thuyền đông đúc và thường xuyên bị ảnh hưởng bởi tiếng ồn của động cơ ghe xuồng cũng như tiếng trao đổi mua bán náo nhiệt. Do đó, việc treo hàng hóa lên cây bẹo cao từ 3 – 5m giúp người mua và du khách từ xa đã có thể dễ dàng nhận biết chiếc ghe đó đang bán loại mặt hàng nào.
Chợ nổi Cái Răng buôn bán sỉ các loại hàng nông sản như trái cây, rau, củ của miệt vườn Cần Thơ và các tỉnh lân cận. Bên cạnh đó, chợ còn cung cấp các mặt hàng thủ công và nhu yếu phẩm sinh hoạt. Để chuyển hàng hóa giữa các ghe thuyền có khoảng cách hoặc chênh lệch độ cao, các tiểu thương thường “thảy, chụp”, “tung hứng” hoặc chuyền tay các loại hoa quả, rau củ từ thuyền này sang thuyền khác một cách điệu nghệ, chính xác.
Chợ nổi Cái Răng _ một nét đẹp văn hóa lâu đời.
Cư dân chợ nổi sống gắn bó với nhau, trọn vẹn nghĩa tình. Quanh năm lênh đênh trên mặt nước, họ luôn biết cách nhường nhịn, chia sẻ và tương trợ lẫn nhau khi có người ốm đau, bệnh tật. Sự hòa bình, vui vẻ và ít khi xảy ra tranh chấp cãi vả thể hiện rõ qua việc các thuyền khách luôn sẵn lòng để thuyền của các tiểu thương cặp sát nạm thuyền của mình để chào hàng. Sau một ngày buôn bán mệt nhọc, khi màn đêm buông xuống, những người đi ghe lại tụ họp lại bên nhau, cùng vui hát Đờn ca tài tử, hò đối đáp rộn rã trên mặt sông. Bản hợp xướng âm thanh ấy đã tạo nên một sắc thái văn hóa tinh thần vô cùng độc đáo và sâu lắng của vùng sông nước Cần Thơ.
Các mặt hàng phong phú từ hoa quả, trái cây với giá cả hợp lý.
Những giá trị kinh tế, văn hóa đặc sắc của chợ nổi Cái Răng đã khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch thế giới. Tạp chí du lịch Rough Guide đã bình chọn Chợ nổi Cái Răng là một trong 10 khu chợ ấn tượng nhất thế giới. Tháng 3 năm 2016, Chợ nổi Cái Răng đã chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận và đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Để phát huy giá trị di sản, Nhà nước đã cho xây dựng mô hình tổ chức phục vụ biểu diễn Đờn ca tài tử trực tiếp trên chợ nổi Cái Răng, mang không gian nghệ thuật Nam Bộ độc đáo tiếp cận gần gũi với du khách trong và ngoài nước.
Thiên Thanh
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português
