Có bao giờ ta giật mình nhận ra con mình bây giờ... chẳng nói gì với ta nữa không? Không kể chuyện trường lớp. Không chia sẻ bạn bè. Không nói về những buồn vui, thậm chí cả những tổn thương. Cái khoảng cách ấy, nó không đến trong một đêm đâu — nó lớn dần, từng chút, từng chút một… từ những câu ta nói ra mà không để ý.
Con ta không tự dưng khép lòng lại. Con chỉ khép lại khi đã nhiều lần mở lòng mà bị chính ta chặn lại. Khi từng câu “Mẹ bận rồi!”, “Con nói gì vô lý thế!”, “Trẻ con biết gì mà nói!” vô tình trở thành những nhát kéo, cắt lìa sợi dây kết nối giữa ta và con.
Bố mẹ ơi, con không chia sẻ không phải vì con không có gì để nói — mà vì con sợ. Sợ bị phán xét. Sợ bị la mắng. Sợ nói ra mà không được hiểu. Sợ rằng câu chuyện nhỏ xíu của con sẽ bị biến thành “bài học đạo đức” dài lê thê.
Ta quên rằng: Trẻ con chỉ tâm sự khi cảm thấy an toàn. Mà an toàn ở đây chỉ là một không gian không phán xét.
Khi con nói “Con ghét bạn ấy!” — ta không cần dạy ngay “Không được ghét ai hết!”. Hãy hỏi: “Con ghét vì chuyện gì?” Khi con nói “Con không muốn học nữa!” — đừng vội quát: “Lười vừa thôi!” Hãy hỏi: “Điều gì làm con thấy mệt với việc học thế?”
Khi con nói “Con thích bạn ấy.” — đừng giật mình rồi chặn luôn. Hãy hỏi: “Điều gì khiến con thích bạn ấy vậy?”
Một câu hỏi mở, thay cho một câu phán xét, có thể cứu vãn cả cuộc trò chuyện. Bố mẹ ơi, ta đừng cố làm “người giảng đạo” trong mọi cuộc nói chuyện với con. Hãy làm người lắng nghe. Vì đôi khi, con không cần lời khuyên — con chỉ cần được lắng nghe mà thôi.
Vậy làm sao để con chịu tâm sự với ta? Tôi gợi ý nhé!
1. Nghe trước đã chứ đừng phản ứng ngay. Khi con nói, đừng ngắt lời. Đừng chen vào bằng “Ngày xưa mẹ cũng…” hay “Bố nói rồi mà con không nghe…”. Hãy nghe đến hết câu. Dù chuyện con kể có nhỏ nhặt, có “vớ vẩn”, thì trong thế giới của con, nó vẫn to lắm. Nghe con, là cách ta cho con biết: “Câu chuyện của con quan trọng với bố mẹ.”
2. Chọn đúng lúc để nói.
Không phải lúc nào con cũng sẵn sàng mở lòng. Đừng tra khảo con sau giờ học, khi con đang mệt. Đừng gặng hỏi trong bữa cơm, khi cả nhà đang ồn ào. Có những cuộc nói chuyện đẹp nhất không diễn ra ở bàn, mà là trên xe, khi ta cùng đi đâu đó. Hay trước giờ ngủ, khi bóng tối khiến con bớt ngại ngùng. Hãy kiên nhẫn. Con sẽ nói, khi con thấy được lắng nghe thật lòng.
3. Cha mẹ mở lòng thì con cái mới mở lời. Ta muốn con kể, nhưng chính ta đã bao giờ kể với con chưa? Về một ngày làm việc của mình. Về chuyện ta từng sai và học được gì. Khi ta dám yếu đuối trước con, con mới tin rằng mình cũng được phép yếu đuối. Khi ta dám kể thật, con mới tin rằng lời mình sẽ được giữ gìn.
Bố mẹ ơi, không có đứa trẻ nào “cứng đầu” đến mức không nói — chỉ có những đứa trẻ từng nói, mà cha mẹ không ai nghe.
Đừng để con phải nói chuyện lòng mình với người khác trước khi nói với ta. Đừng để ngôi nhà của ta im lặng đến mức chỉ còn tiếng thở dài.
Tình yêu đôi khi được hiểu chỉ bởi được nghe. Chỉ cần một cái gật đầu, một cái ôm, một ánh mắt biết lắng nghe. Khi đó, con sẽ tự động quay về. Vì ai mà chẳng muốn được hiểu, được chấp nhận, được yêu thương...
Bắt đầu lại đi, bố mẹ nhé. Tối nay, khi con đi học về, đừng hỏi “Hôm nay được mấy điểm?”, mà hãy hỏi: “Hôm nay con thấy vui không?” Biết đâu, chính câu hỏi ấy sẽ mở ra cuộc trò chuyện mà ta đã chờ cả năm trời.
Hoàng Anh Tú